W 2020 roku wielu polskich przedsiębiorców skorzystało z różnych form pomocy publicznej udzielanej przez państwo w celu przeciwdziałania skutkom epidemii COVID-19. Co istotne, była ona przyznawana przez różne organy i instytucje. Wsparcie to obejmowało między innymi zwolnienie z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne w okresie obejmującym miesiące od marca do maja 2020 roku (przyznawane przez ZUS na podstawie art. 31zo tzw. ustawy covidowej) oraz dofinansowanie wynagrodzeń pracowników w związku z przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy (przyznawane przez dyrektora właściwego wojewódzkiego urzędu pracy na podstawie art. 15g ustawy covidowej na okres nie dłuższy niż trzy miesiące). Dofinansowanie obejmować mogło również składki na ubezpieczenia społeczne.
Wezwania urzędów pracy do zwrotu dofinansowania
Po kilku latach (najczęściej miało to miejsce w 2023 roku) przedsiębiorcy korzystający z obu wskazanych form wsparcia zaczęli otrzymywać od urzędów pracy wezwania do zwrotu środków, które rzekomo miały być wykorzystane w sposób niezgodny z ustawą. Podstawą prawną, na jakiej organy te opierały przedmiotowe wezwania, był art. 15g ust. 18 ustawy covidowej, który przewidywał, że przedsiębiorca może otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy.
Kluczowym sformułowaniem w przywołanym przepisie jest „w zakresie takich samych tytułów wypłat”. Urzędy pracy przyjęły niekorzystną dla beneficjentów interpretację, zgodnie z którą uzyskanie zwolnienia z obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne w okresie trzech miesięcy przewidzianym w art. 31zo ustawy covidowej (a więc marzec - maj 2020 roku) wyklucza możliwość dofinansowania składek tych samych pracowników ze środków FGŚP niezależnie od tego, za jakie miesiące byłyby one należne.
Stanowisko sądów: urzędy pracy nie mają racji
Z tym stanowiskiem nie zgodziły się początkowo sądy administracyjne, a następnie również sądy powszechne, uznając, że aby przepis art. 15g ust. 18 ustawy covidowej mógł mieć zastosowanie, musi „zachodzić nie tylko tożsamość podmiotowa (tj. pomoc dotyczy tych samych pracowników), ale również tożsamość przedmiotowa (tj. pomoc dotyczy tych samych tytułów wypłat) oraz tożsamość czasu (tj. pomoc została udzielona w tym samym okresie)”. W efekcie powództwa dyrektorów urzędów pracy przeciwko przedsiębiorcom o zwrot rzekomo nienależnie pobranych przez nich dofinansowań są masowo oddalane.
Zwróciłeś dofinansowanie? Możesz odzyskać pieniądze
Nie rozwiązuje to jednak problemu licznych podmiotów, które na skutek otrzymania wezwania od urzędu pracy dokonały zwrotu wskazanych w nim środków w oparciu o błędną interpretację przepisów ustawy covidowej. Takie działanie należy kwalifikować jako świadczenie nienależne i w związku z tym podlegające zwrotowi przez urząd pracy. Aby odzyskać pieniądze, trzeba jednak wystąpić ze stosownym powództwem.
Termin przedawnienia upływa 31 grudnia 2026 roku
Co więcej, należy zrobić to szybko, bo roszczenie o zwrot takich świadczeń w przypadku przedsiębiorcy przedawnia się z końcem roku kalendarzowego następującego po 3 latach od dokonania zwrotu. W przypadku dofinansowania zwróconego w 2023 roku termin przedawnienia upływa zatem 31 grudnia 2026 roku.
Inne formy wsparcia COVID-19
Dodatkowo zaznaczyć trzeba, iż opisany powyżej przypadek stanowi jedną z możliwych sytuacji, w których urzędy przyznające dofinansowanie następnie bezpodstawnie domagają się jego zwrotu. W analogicznej sytuacji mogą być przedsiębiorcy, którzy korzystali również z innych form wsparcia w ramach przeciwdziałania skutkom epidemii COVID-19. Każda sprawa wymaga jednak analizy przez specjalistę pod kątem zasadności wystąpienia przeciwko właściwemu organowi o zapłatę niesłusznie zwróconego dofinansowania.
Odzyskaj zwrócone dofinansowanie COVID
Roszczenia za 2023 rok przedawniają się 31 grudnia 2026 roku. Sprawdź, czy możesz odzyskać pieniądze.
